Blaxploitation CINEMA
In de Amerikaanse cinema is ‘Blaxploitation’ een subgenre van de actiefilm, voortgekomen uit het ‘exploitation’-genre. Het ontstond eind jaren zestig en beleefde zijn bloeitijd gedurende de eerste helft van de jaren zeventig. Deze ontwikkeling kwam voort uit het culturele momentum van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging en de ‘Black Power’-beweging – politieke en sociologische omstandigheden die zwarte kunstenaars in staat stelden de regie terug te nemen over de representatie van hun eigen etnische identiteit in de kunsten. De term ‘blaxploitation’ is een porte-manteauwoord, gevormd door de samenvoeging van ‘Black’ (zwart) en ‘exploitation’ (exploitatie). Het werd in 1972 gemunt door Junius Griffin, destijds voorzitter van de afdeling Beverly Hills–Hollywood van de NAACP. Griffin bekritiseerde de wijze waarop Hollywood de multiraciale Amerikaanse samenleving in beeld bracht – of bespotte – en stelde dat het blaxploitation-genre “aanstootgevende praktijken” verspreidde die de zwarte gemeenschap schaadden, onder meer door racistische stereotypen over een aangeboren criminele aard in stand te houden.

RASSEN FILMS
Na de vertekende culturele representatie van zwarte mensen in de zogenaamde ‘race films’ (films gericht op een zwart publiek) uit de jaren veertig, vijftig en zestig, plaatste het blaxploitation-genre zwarte personages en zwarte gemeenschappen centraal als protagonisten en als de eigenlijke setting van het verhaal. Zij fungeerden niet langer slechts als achtergrondfiguren, bijrollen of stereotypen – zoals het archetype van de ‘Magical Negro’ of het slachtoffer van misdadigers. Om de racistische beeldvorming over zwarte mensen in de Amerikaanse filmindustrie tegen te gaan, bood de UCLA financiële steun aan zwarte studenten om een filmopleiding te kunnen volgen. De opkomst van het blaxploitation-subgenre werd bovendien gefaciliteerd doordat Hollywood-studio’s in 1968 een soepeler systeem voor filmclassificaties invoerden.
WINSTGEVEND
Aanvankelijk waren ‘blaxploitation’-films bedoeld als cinema door en voor zwarte mensen in Amerikaanse steden, maar volgens David Denby (in een tekst uit 1972) reikte de aantrekkingskracht van de zwarte personages en de menselijke verhalen verder, tot in de mainstream-cinema van Hollywood. De grote filmstudio’s zagen in dat deze relatief goedkope producties winstgevend konden zijn en begonnen vervolgens zelf blaxploitation-films te maken, specifiek afgestemd op de culturele voorkeuren van een breed publiek. Het vakblad Variety noemde Sweet Sweetback’s Baadasssss Song (1971) en Shaft (1971) als voorbeelden van mainstream blaxploitation-films; een ontwikkeling die volgde op de integratie van dit genre in de reguliere cinema, mede ingezet door de film Cotton Comes to Harlem (1970). Blaxploitation-films waren bovendien de eerste films waarin soundtracks met funk- en soulmuziek centraal stonden.

Een bekende blaxplitation film is ‘Coffy’ uit 1973.
Voor meer van deze voorbeelden kijk op Fiction horizon












